GENDER AND AGE CHARACTERISTICS OF ADOLESCENT VALUE ORIENTATIONS AND SOCIAL IDENTITY

##article.authors##

  • Ռուզաննա Ժամկոցյան ՀՊՄՀ
  • Նարինե Մուրադյան Երևանի Գևորգ Էմինի անվան թիվ 182 ավագ դպրոց

DOI-:

https://doi.org/10.24234/scientific.v3i50.241

Հիմնաբառեր-:

Սոցիալական ինքնություն, արժեքային կողմնորոշումներ, ռեֆլեքսիա, ինքնագնահատական, դեռահաս

Վերացական

Դեռահասության տարիքը ինքնության հետազոտման փուլ է, որի ընթացքում անհատները փորձում են հասկանալ, թե ով են իրենք իրենց ընտանիքում, համայնքում և հասարակությունում: Սոցիալական ինքնությունը ձևավորվում է տարբեր սոցիալական խմբերում՝ միաժամանակ հաշվի առնելով հասարակության կողմից ընդունված արժեքները: Արժեքային կողմնորոշումները և սոցիալական ինքնությունը փոխկապակցված են՝ յուրաքանչյուրը ազդում է մյուսի վրա, և այս փոխհարաբերությունը անընդհատ փոխվում է կյանքի ընթացքում: Հոդվածում ներկայացված են դեռահասների արժեքային կողմնորոշումների և սոցիալական ինքնության սեռատարիքային առանձնահատկությունները:            Հետազոտության նպատակն էր ուսումնասիրել դեռահասների արժեքային կողմնորոշումների և սոցիալական ինքնությունների գենդերային և տարիքային առանձնահատկությունները: Հետազոտությանը մասնակցել է հարյուր դեռահաս՝ 50 տղա և 50 աղջիկ: Արդյունքները ցույց են տալիս սոցիալական ինքնության զարգացման զգալի սեռային տարբերություններ: Տղաները ցույց են տվել զգալիորեն բարձր մակարդակ ադեկվատ դրական ինքնագնահատականի (80%՝ աղջիկների 36%-ի համեմատությամբ), թեև երկու սեռերն էլ ցուցաբերել են հիմնականում միջին մակարդակի ռեֆլեքսիվ ներգրավվածություն (աղջիկներ՝ 88%, տղաներ՝ 80%): Արժեքային կողմնորոշման օրինաչափությունները բացահայտել են թե՛ համընկնումներ, թե՛ տարբերություններ. երկու խմբերն էլ առաջնահերթություն են տվել կրթությանն ու անկախությանը, մինչդեռ աղջիկները շեշտը դրել են միջանձնային արժեքների վրա (պատասխանատվություն, ազնվություն), իսկ տղաները՝ ավելի շատ կոմպետենտության հետ կապված հատկանիշների վրա (ճշգրտություն և ուժեղ կամք): Արդյունքները ցույց են տալիս, որ ադեկվատ դրական ինքնագնահատականով դեռահասները ունեն արժեքային կողմնորոշումների համակարգ, որը շեշտադրում է մասնագիտական ինքնիրացումը, ինքնահաստատումը և անձնական կյանքի ոլորտները:

Հղումներ

Anan'ev B.G. (1977). O problemah sovremennogo chelovekoznanija (On the problems of modern human studies). Nauka. Moscow.

Dubrovina I.V., Kruglov B.S. (1983). Psihologicheskie aspekty formirovanija cennostnyh orientacij i interesov uchashhihsja (Psychological aspects of the formation of students’ value orientations and interests),Cennostnye orientacii i interesy shkol'nikov.

Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and Crisis. New York, NY: W. W. Norton & Company.

Fetiskin N.P., Kozlov V.V., Manujlov G.M. (2002). Social'no-psihologicheskaja diagnostika razvitija lichnosti i malyh grupp (Socio-psychological diagnostics of personality and small group development), Moscow.

Frankl, V. E. (1988). The will to meaning: Foundations and applications of logotherapy. New York, NY: Penguin.

Istomin I. N. (1979). Cennostnye orientacii v sisteme reguljacii povedenija (Value Orientation in the System of Behavior Regulation). Psihologicheskie mehanizmy regulirovanija social'nogo povedenija. Moscow.

Ivanova N.L., Rumjanceva T.V. (2009). Social'naja identichnost': teorija i praktika (Social Identity: theory and practice), Moscow, Izd-vo SGU.

Kuhn, M. H. (1960). Self-attitudes by age, sex and professional training. Sociological Quarterly, (1).

Kuhn, M., & McPartland, T. S. (1954). An empirical investigation of self-attitudes. American Sociological Review, (19).

Nadirashvili Sh.A. (1987). Ustanovka i dejatel'nost' (Attitude and Activity), Tbilisi.

Naumova N. F. (1988). Sociologicheskie i celenapravlennogo povedenija Social and purposeful behavior)..Moscow.

Olshanskij V.B. (1965). Lichnost' i ee social'nye cennosti (Individual and its social values). Sociologija v SSSR: v 2 t. Moscow, Mysl.

Platonov, K. K. (1986), Struktura i razvitielichnosti (Structure and development ofpersonality), Nauka, Moscow.

Rokeach, M. (1973). The nature of human values. New York, NY: Free Press.

Schwartz, S. H. (2006). Basic human values: Theory, methods, and applications. Revue Française de Sociologie.

Schwartz, S. H. (2011). Values: Cultural and individual. Fundamental questions in cross-cultural psychology. Cambridge, UK: Cambridge University Press.

Tajfel, H. (1982). Social identity and intergroup relations. Cambridge, UK: Cambridge University Press.

Turner, J. C., Oakes, P. J., Haslam, S. A., & McGarty, C. (1994). Self and collective: Cognition and social context. Personality and Social Psychology Bulletin, 20(5).

Ներբեռնումներ

Հրապարակված

2025-12-24

Թողարկում

Բաժին

Articles