«ԷՆՖԻԱՃԵԱՆՑ» ՏՊԱՐԱՆԻ ԴԵՐԸ 1856-1870 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ԹԻՖԼԻՍԻ ՀԱՅ ԳՐԱՏՊՈւԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՈւՄՆԵՐՈւՄ
DOI-:
https://doi.org/10.24234/scientific.v2i45.98Հիմնաբառեր-:
«Էնֆիաճեանց» տպարան, Ավետիք և Համբարձում Էնֆիաճեանցներ, Գաբրիել Սունդուկեանց, բժիշկ Դավիթ Ռոտինեանց, հրատարակիչ Մարկիանոս Ռոտինեանց, հայերեն գրատպությունՎերացական
1512 թվականին Իտալիայի Վենետիկ քաղաքում տպագրվել են առաջին հայալեզու գրքերը: Բայց միայն XIX դարի առաջին քառորդում գրատպությունը մուտք գործեց Կովկաս՝ Վիրահայոց իրականություն: 1819 թվականին Վիրքի հայոց թեմի առաջնորդ Ներսես արքեպիսկոպոս Աշտարակեցու՝ Թիֆլիսում հիմնադրած հայկական տպարանը ոչ միայն առաջինն էր հայկական, այլև վրացական իրականության մեջ: Այդտեղ 1823 թվականին իրականացված առաջին հայերեն գրքի տպագրությամբ կովկասահայության շրջանում սկսվել է լուսավորություն տարածելու քաղաքակիրթ գործընթացը:
Հոդվածի նպատակն է բացահայտել թիֆլիսահայ գրատպության կարևորագույն օջախներից մեկի՝ «Էնֆիաճեանց» տպարանի 1856-1870 թթ. բազմաելևէջ գործունեության դրվագները: Տպարանը բացել են Ավետիք և Համբարձում Էնֆիաճեանց եղբայրները 1856 թվականին, ապա այն անցել է Համբարձում էնֆիաճեանցին (1857-1859), այնուհետև Համբարձում Էնֆիաճեանցը համագործակցել է Գաբրիել Մելքումեանցի հետ (1859-1863): 1863 թ. Համբարձումը դարձյալ մենակ է ղեկավարել տպարանը: 1864-1870 թվականներին նրա հետ համագործակցել են Գաբրիել Սունդուկեանցն ու Դավիթ Ռոստինեանցը։
Հղումներ
Azgaser, politicheskij, moral'nyj i filologicheskij zhurnalist (Azgaser, political, moral and philological journalist ). (1847). Araratskoe obshchestvo, Kal'kutta, № 122, 396-399.
Ericyan A. (1890 g.). Po sluchayu Grigora Arcrunu i pyati let ego literaturnoj deyatel'nosti(On the occasion of Grigor Artsruni and five years of his literary activity). (1865-1890). Aror.
Langlua V. (1863 g.). Movses Horenaci i ego istoriya(Movses Khorenasy and his history). Tipografiya H. Enfiayanci, Tiflis.
Leo (1912). Den' armyanskoj knigi(Armenian Book Day). Miss N. Elektronnaya tipografiya Aganyana, Tiflis.
Karapetyan S. (2003). Mery Tiflisa(Mayors of Tiflis). Izdatel'stvo "Nauka" NAN RA, Erevan.
YAkov Karenskij (1857 g.). Prepodobnye Sarkis Teodoryan, Gabrieli Ajvazyan i Amvrosij Galfayan vernulis' v Svyatuyu Cerkov' zaliva Prosveshcheniya Armenii(Rev. Sarkis Teodoryan, Gabrieli Ayvazyan and Ambrose Galfayan returned to the Holy Church of the Gulf of Enlightenment of Armenia). Tparan+ Ambarcum Enfiadzianci, Tiflis.
Armyanskij mir (1867 g.). (Armenian world).ZHurnal, 1, 70.
Armyanskij mir (1870 g.). (Armenian world).ZHurnal, 2, 61-62.
Otec Garegin Zarbhanalyan (1898). Istoriya armyanskogo knigopechataniya ot nachala do nashih dnej(The history of Armenian printing from the beginning to the present day). Tipografiya S. Gazara, Veneciya.
Mhitaryan M. (2002). Horen Stepanej(Horen Stepanej). Armyanskij mir.
Svidetel'stva istorii Armyanskoj cerkvi(Evidence of the History of the Armenian Church). Tom. kniga I. (2019). Izdanie Pervoprestol'nogo.
Tigran Ayazn, Kazaryan G. (2009). 1000 armyanskih generalov, admiralov(1000 Armenian generals, admirals). Erevan, avtorskoe izdanie.
Poezdka Armyanskogo Patriarha Atrpatantov arhiepiskopa Georgiya Vekhapedyana v Tegeran. (1866).(Trip of the Armenian Patriarch of the Patriarchs Archbishop George Vekhapedian to Tehran). tipografii Ambardzumaj Enfiadzhyans i kompaniya Tpyhis.
Oganyan Ajr Vaan Vardapet (2020). Prepodobnyj otec Gevond Pis'ma, adresovannye Alishanu(Reverend Father Ghevond Letters addressed to Aliskhan). Tom. A. CHast' (1–2-e izd.). Veneciya-S.Lazar, CRC god.
Ներբեռնումներ
Հրապարակված
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2023 Հեղինակ և ամսագիր
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
